En castellano abajo
Enganido, anghenido, entangariñado, inguinio, arangaño, tangaraño…
Se o domingo foi a quenda da Candelaria, onte foi a de San Brais.
Muller que que para traballar precisa da sua gorxa en óptimas condicións, ten que ir de romaría.
En San Cibrao, Chapa, no Concello de Silleda está a capela de San Brais e a fonte da Virxe de Pedra.
A sombra dunha árbore fai unha estampa fermosa no muro da pequena igrexa.
Baixamos cara o río na procura da fonte.
«A lenda cóntanos que un ermitán localizou dentro da fonte unha Virxe de pedra (de aí o topónimo). Logo deste achado, construíu unha capela xunto ao desaparecido hospital de peregrinos, moi próxima ao río Toxa. A actual capela de San Brais edificada no século XVIII.
O tres de febreiro, o día despois da Candeloria, cadra o San Brais, santo taumaturgo avogoso para as doenzas da gorxa desde
que curou a un neno que morría afogado pola espiña dun peixe que tiña espetada na gorxa
A auga da Virxe da Fonte está fortemente asociada a prácticas de ritos milagreiros e curativos para tratala doenza infantil do anganido (anemia, raquitismo..). O ritual consistía primeiramente en lavar na fonte ao neno ou a nena, o domingo anterior a San Brais. Logo, tirábase a camisa con que se bañara polo regueiro. Finalmente levábase ao/a doente á capela onde se celebraba a segunda parte do rito, que consistía en tocar á santa para sanar»
Ainda pódese ver na pedra de riba da fonte o desgaste, seguramente do uso polo ritual, ainda que o desnivel é considerable.
Eu coñecín o mal do tangaraño cun conto de Quico Cadaval
Ten conta santiño
Do meu tangaraño
Doente cho deixo
Devólvemo sano.
Imaxiño familias na beira da fonte e regreso.
———————–
Máis onte achegueime a Colexiata de Sar, merquei rosquiñas do santo e falei con don José Porto Buceta, conteille da miña visita ao San Brais de Chapa e mentres eu gardaba na carteira a estampa protectora, díxome don José:
-Cada día falas mellor o galego, fas ben, «en terra de lobos, ouvea coma todos».
Marchei tan contenta que o sol brillaba máis.
A ver si é certo o de «polo San Brais, hora e media máis, e o que ben ha contar, dúas lle ha de atopar»
————————–

Enganido, anghenido, entangariñado, inguinio, arangaño, tangaraño…

Si el domingo fue el turno de la Candelaria, ayer lo fue de San Blas.
Mujer que, para trabajar, necesita su garganta en óptimas condiciones, tiene que ir de romería.

En San Cibrao, Chapa, en el Concello de Silleda, se encuentra la capilla de San Blas y la fuente de la Virgen de Piedra.
La sombra de un árbol dibuja una estampa hermosa sobre el muro de la pequeña iglesia.
Bajamos hacia el río en busca de la fuente.

La leyenda nos cuenta que un ermitaño localizó dentro de la fuente una Virgen de piedra (de ahí el topónimo). Tras este hallazgo, construyó una capilla junto al desaparecido hospital de peregrinos, muy próxima al río Toxa. La actual capilla de San Blas fue edificada en el siglo XVIII.

El tres de febrero, el día después de la Candelaria, se celebra San Blas, santo taumaturgo y abogado de las dolencias de garganta desde que curó a un niño que moría asfixiado por la espina de un pez que tenía clavada en la garganta.

El agua de la Virgen de la Fuente está fuertemente asociada a prácticas de ritos milagrosos y curativos para tratar la dolencia infantil del anganido (anemia, raquitismo…). El ritual consistía, en primer lugar, en lavar en la fuente al niño o a la niña el domingo anterior a San Blas. Después, se arrojaba la camisa con la que se había bañado por el reguero. Finalmente, se llevaba a la persona enferma a la capilla, donde se celebraba la segunda parte del rito, que consistía en tocar a la santa para sanar.

Aún puede verse en la piedra que cubre la fuente el desgaste, seguramente producido por el uso ritual, aunque el desnivel es considerable.

Yo conocí el mal del tangaraño gracias a un cuento de Quico Cadaval:

Ten conta, santiño,
do meu tangaraño,
doente cho deixo,
devólvemo sano.

Imagino a las familias junto a la fuente y regreso.


Pero ayer mismo me acerqué a la Colegiata de Sar, compré rosquillas del santo y hablé con don José Porto Buceta. Le conté mi visita al San Blas de Chapa y, mientras guardaba en la cartera la estampa protectora, me dijo don José:

—Cada día hablas mejor el gallego, haces bien: “en terra de lobos, ouvea coma todos”.

Me fui tan contenta que el sol brillaba más.

Deja un comentario

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *